Tatjana Smith zwemt voortaan voor Nederland: wat de overstap betekent
De Zuid-Afrikaanse zwemster Tatjana Smith, tot haar huwelijk bekend als Schoenmaker, gaat voor Nederland uitkomen. Ze maakte dat op dinsdag 10 november bekend. De tweevoudig olympisch kampioene op de schoolslag heeft een Nederlandse vader en beide paspoorten, en zwemt haar eerste wedstrijd in Oranje bij de WK kortebaan in Peking, van 1 tot en met 6 december.
Van afscheid naar comeback
Smith won in Tokio goud op de 200 meter schoolslag en in Parijs goud op de 100 meter, met zilver op de andere afstand in beide Spelen. Na Parijs 2024 stopte ze. Op 21 september 2026 kondigde ze haar rentree aan, meldt Daily Maverick. De NOS schrijft dat ze zo'n twee jaar een gewoon leven leidde en zich in 2024 opgebrand voelde.
Over de reden van de overstap is ze zelf duidelijk. In haar videoboodschap noemde ze volgens Al Jazeera financiële en praktische problemen. Tegenover de NOS zei ze dat bij de Nederlandse zwembond de sporter centraal staat. Daily Maverick plaatst de stap tegen de achtergrond van haar langdurige conflict met Swimming South Africa. Die bond hield in 2023 haar prijzengeld achter, en World Aquatics schorste in augustus 2026 voorlopig de president en de ceo van de bond.
Hoe het in Nederland is gelopen
Smith nam ongeveer twee weken geleden deel aan de Dutch Qualifiers in Rotterdam en won daar de 100 en de 200 meter schoolslag. Daarna vroeg ze naar de mogelijkheden om voor Nederland te zwemmen. Jacco Verhaeren, performance strategist van de KNZB, zegt dat alles in iets meer dan een week was geregeld. Ze blijft grotendeels in Zuid-Afrika wonen, sluit rond grote toernooien aan bij de Nederlandse groep en traint dan in Eindhoven onder de Australische coach Pete Bishop.
Wat de regels zeggen
Wie van sportnationaliteit wil wisselen, heeft goedkeuring van World Aquatics nodig. Volgens artikel 3.3.1 van het wedstrijdreglement geldt daarvoor een wachttijd van twaalf maanden tussen de laatste wedstrijd voor de oude bond en de eerste voor de nieuwe. Verder moet de zwemmer het staatsburgerschap van het nieuwe land hebben en ofwel minstens twaalf maanden in dat land hebben gewoond, ofwel uiterlijk aan het einde van de wachttijd een echte en bestaande band met dat land kunnen aantonen. Volgens de verklaring van Smith heeft World Aquatics de overstap bevestigd. Op welke grond dat gebeurde, is in de gelezen berichten niet te vinden. Haar laatste internationale optreden voor Zuid-Afrika lijkt Parijs 2024, maar ook dat staat niet in de bronnen.
Gevolgen voor LA28
Smith richt zich op de 50 en 100 meter schoolslag in Los Angeles. Volgens de NOS en Daily Maverick staat de 50 meter schoolslag in 2028 voor het eerst op het olympisch programma. Zelf zegt ze met een grapje dat ze zich nog moet kwalificeren. Voor Nederland is dat geen formaliteit. De Nederlandse schoolslagploeg kent sinds de gouden medailles van Marie Braun in 1928 en Nel van Vliet in 1948 weinig olympische successen, en Tes Schouten pakte in Parijs brons op de 200 meter. Met Smith krijgt de ploeg een zwemster die de wereldtop heeft gekend, al moet ze wel de Nederlandse selectie-eisen van NOC*NSF en de KNZB halen en kan ze nu internationaal alleen nog voor Nederland uitkomen.
De eerste test is de WK kortebaan in Peking, waar ze zich volgens Daily Maverick eerder al plaatste via Zuid-Afrika. Pas in 2027 en 2028 blijkt of de overstap ook olympisch iets oplevert.
Bronnen: NOS (10 november 2026), Daily Maverick (10 november), Al Jazeera (11 november), reglement World Aquatics (artikel 3.3.1).
