Terug naar hoofdinhoud
18 november 2026

Tokio 1964: pictogrammen als oplossing voor de taalbarrière

Wie tijdens de Olympische Spelen een sporthal zoekt, kijkt al decennia naar een simpel poppetje in plaats van naar een tekst. Die beeldtaal werd bedacht in Tokio in 1964, voor bezoekers die geen woord Japans spraken.

Een probleem met taal

Toen Japan de Zomerspelen van 1964 organiseerde, ontstond een praktisch probleem: buiten Japan spreekt vrijwel niemand Japans. Borden met alleen Japanse tekst waren voor buitenlandse sporters en toeschouwers dus nutteloos. Het organisatiecomité koos daarom voor een grafische oplossing die in elke taal begrijpelijk is: pictogrammen.

Een compleet systeem

Het ging in Tokio niet om losse plaatjes. Er kwam een samenhangend systeem van vormgeving, kleuren en symbolen, met pictogrammen voor zowel de sporten als voor algemene voorzieningen voor bezoekers. Volgens de Olympische geschiedschrijving was dit de eerste systematisch ontworpen set van dit soort pictogrammen. Het idee had overigens voorlopers: eerdere Spelen kenden al losse symbolen, maar die waren nog niet zo duidelijk en consequent.

Van Tokio naar München

Elke volgende organisator ontwikkelde zijn eigen aanpak. Mexico-Stad 1968 koos voor een meer illustratieve stijl. In 1972 verfijnde de Duitse ontwerper Otl Aicher het concept voor München tot een strakke, geometrische stijl, getekend volgens een vast systeem. Zijn pictogrammen werden zo invloedrijk dat Montréal in 1976 de München-set gebruikte, en dat latere ontwerpen er sterk op leken.

Tegenwoordig laat elke organisator een eigen set maken. Een bewijs dat een goed idee ook na zestig jaar nog werkt.