IOC heft twaalf commissies op en stapt over op werkgroepen

Het Internationaal Olympisch Comité (IOC) heeft op 16 oktober twaalf van zijn permanente commissies opgeheven. In plaats daarvan wil de organisatie bij specifieke onderwerpen werken met werkgroepen met een duidelijk afgebakende opdracht. Onder de verdwenen commissies vallen die voor mensenrechten en voor gendergelijkheid, diversiteit en inclusie.

Wat het IOC heeft besloten

In de officiële aankondiging spreekt het IOC van een overgang van een commissiegebaseerde naar een werkgroepgebaseerde aanpak. Dat past binnen het hervormingstraject Fit for the Future, dat onder voorzitter Kirsty Coventry loopt. Volgens het IOC is er ruim een jaar overleg en evaluatie aan voorafgegaan, ook met de leden van de commissies zelf. Werkgroepen zouden een flexibeler middel zijn om beleid voor te bereiden en besluiten te ondersteunen.

De twaalf commissies die verdwijnen zijn: Athletes' Entourage, Culture and Olympic Heritage, Digital Engagement and Marketing Communications, Gender Equality, Diversity and Inclusion, het Advisory Committee on Human Rights, Olympic Education, Olympic Programme, Olympism365, Public Affairs and Corporate Communications, Revenues and Commercial Partnerships, Sustainability and Legacy en Technology and Technical Innovation. Het gaat om commissies die niet tot de formele kern van het IOC behoren. Hun werk lag volgens het IOC sinds februari van dit jaar al stil.

Het IOC noemt zestien commissies en comités die blijven bestaan, onder meer de Athletes' Commission, de Ethics Commission, de Finance Commission, de Coordination Commissions voor de Spelen en de Future Host Commissions voor zomer- en wintereditie. Persbureau AP schrijft dat er 19 commissies overblijven. Hoe dat verschil ontstaat, is uit de beschikbare berichtgeving niet op te maken, dus het precieze aantal laat ik hier open. Volgens AP bestonden de opgeheven commissies doorgaans uit tien tot dertig leden die jaarlijks in Lausanne bijeenkwamen.

Wat er onduidelijk blijft

Over de nieuwe werkgroepen is weinig bekend. Het IOC meldt dat er de afgelopen vijftien maanden al een aantal is opgezet voor onderwerpen uit Fit for the Future, maar noemt geen totaal, geen namen en geen regels voor samenstelling of benoeming. Ook is er geen ingangsdatum voor de opheffing gepubliceerd. Het IOC schrijft alleen dat werkgroepen het belangrijkste middel blijven om expertise rond specifieke onderwerpen bij elkaar te brengen.

Dat past bij de manier waarop het IOC eerder dit jaar met gevoelige thema's omging. Het beleid rond de vrouwencategorie, waarbij een eenmalige genetische SRY-test geldt vanaf de Spelen van Los Angeles in 2028, is volgens AP voorbereid door een panel waarvan de samenstelling geheim werd gehouden. De commissie voor gendergelijkheid speelde daarin geen rol. Human Rights Watch heeft kritiek geuit op verplichte genetische tests, vanwege privacy en het risico op discriminatie. De VN-rapporteur Reem Alsalem verwelkomde het beleid juist. Over de opheffing van de commissies zelf heeft de berichtgeving tot nu toe geen reacties opgeleverd.

De kritiek vanuit het Olympisch Handvest

Sports World News wijst erop dat het Olympisch Handvest het IOC verplicht tot onderwerpen als mensenrechten, de rol van vrouwen in de sport, duurzaamheid, cultuur en onderwijs. Het IOC handelt wel binnen zijn bevoegdheden: regel 21 geeft de voorzitter het recht om commissies en werkgroepen in te stellen en op te heffen. De vraag die de site opwerpt is of een werkgroep die alleen wordt bijeengeroepen als het nodig is, die structurele taken kan overnemen. Dat is een standpunt van de auteur en geen vastgesteld feit.

Wat dit voor Nederland betekent

Voor Nederland zijn de gevolgen indirect, en Nederlandse media lijken het besluit nog niet uitgebreid te hebben opgepakt. NOC*NSF en Nederlandse sportbonden krijgen te maken met een IOC dat beleid over onder meer duurzaamheid, sporters en hun begeleiders, en gendergelijkheid voortaan via tijdelijke groepen vormgeeft in plaats van via vaste commissies met een jaarlijks overleg. Nederlandse sporters die in 2028 in Los Angeles in een vrouwenonderdeel willen uitkomen, krijgen bovendien te maken met de SRY-screening, waarover het IOC dit jaar al besluiten nam.

Of de nieuwe werkwijze meer of minder invloed geeft aan sporters, bestuurders en maatschappelijke organisaties zal pas blijken als duidelijk is welke werkgroepen er komen en wie daarin zitten. Het IOC heeft daarover nog niets bekendgemaakt.