Van Singapore tot Dakar: vier edities van de Jeugdspelen
Dakar is de vierde stad die de Zomerjeugdspelen organiseert, en de eerste op het Afrikaanse continent. Wie de drie eerdere edities naast elkaar legt, ziet een evenement dat flink groeide en daarna weer werd teruggebracht tot een compacter programma.
Een idee uit de jaren negentig
Volgens Wikipedia kwam het idee voor een Olympisch evenement voor jongeren al in 1998 op tafel, bij de Oostenrijkse ondernemer Johann Rosenzopf, als reactie op overgewicht en afnemende sportdeelname onder kinderen. Het IOC wilde er meer van maken dan een sporttoernooi en voegde een programma voor cultuur en educatie toe. IOC-voorzitter Jacques Rogge kondigde de Jeugdspelen op 6 juli 2007 aan tijdens de IOC-zitting in Guatemala-Stad. Het IOC zelf omschrijft de Spelen nu als een evenement voor atleten tot en met 17 jaar, met naast wedstrijden ook workshops over olympische waarden, jonge verslaggevers en rolmodellen uit de topsport.
Singapore, Nanjing en Buenos Aires
De eerste editie vond plaats van 14 tot en met 26 augustus 2010 in Singapore, met ruim 3.500 atleten uit ongeveer 204 landen. Het educatieprogramma werd er direct een onderdeel van de identiteit. Atleten volgden lessen over uiteenlopende onderwerpen, van gezondheid tot carrièreplanning, en volgens Wikipedia waren de gesprekken met gevestigde sporters het populairste onderdeel.
Nanjing volgde in augustus 2014 en trok iets meer deelnemers, ruim 3.500 atleten in 28 sporten. Buenos Aires organiseerde de Spelen van 6 tot en met 18 oktober 2018 en kwam uit op bijna 4.000 atleten uit 206 nationale comités, in 32 sporten. Het IOC noemt die editie het moment waarop de Jeugdspelen voor het eerst gendergelijkheid bereikten. Wikipedia schrijft dat in Argentinië zes sporten debuteerden: beachhandbal, breaking, zaalvoetbal, karate, rolschaatsen op snelheid en sportklimmen.
De aantallen verschillen overigens licht per bron. De tabellen op Wikipedia noemen 3.524, 3.579 en 3.997 atleten voor de drie edities, terwijl het IOC en de lopende tekst afronden. Op de orde van grootte maakt dat geen verschil.
Winterspelen als tegenhanger
De winterversie begon in Innsbruck in 2012 met ruim duizend atleten. Daarna volgden Lillehammer in 2016, Lausanne in 2020 en Gangwon in 2024, de laatste met ongeveer 1.800 atleten. De volgende winterstop is Dolomiti Valtellina in januari 2028.
Dakar als kleinere editie
Het programma van 2026 is bescheidener dan dat van Buenos Aires. Er staan 153 onderdelen in 25 sporten op de rol, tegen 239 onderdelen in 32 sporten acht jaar eerder. Het IOC besloot in 2024 dat elke sport maar één discipline mag aanbieden. Breaking, dat in 2018 nog drie medailleonderdelen had, heeft er in Dakar twee. Volgens Wikipedia is het ook de eerste zomereditie met evenveel onderdelen voor jongens en meisjes.
Voor Nederland is de aanwezigheid bescheiden. Wikipedia vermeldt vijf Nederlandse atleten in Dakar, maar een tweede bron ontbreekt nog. Zodra NOC*NSF of het IOC een selectie bevestigt, is duidelijk in welke sporten Nederland meedoet.
Dat de Jeugdspelen elke keer een iets andere vorm kregen, hoort bij de opzet. Ze dienen als proeftuin voor nieuwe sporten en formats, en voor veel deelnemers is het de eerste kennismaking met een olympische omgeving. Dakar voegt daar de eerste Spelen op Afrikaanse bodem aan toe.
